هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین باورهای هوشی، کارکردهای شناختی و اهمالکاری تحصیلی با نقش میانجی خودکارآمدی در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر یزد بود. روش پژوهش از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر یزد بود که 282 نفر از آنان با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه اهمالکاری تحصیلی سولومون و راثبلوم (1984)، پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (1999)، پرسشنامه نظریه ضمنی هوش دوک و ییتس (2006) و پرسشنامه کارکردهای شناختی نجاتی (1392) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندمتغیره و تحلیل مسیر با نرم‌افزارهای SPSS22 و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد خودکارآمدی در رابطه باورهای هوشی و کارکردهای شناختی با اهمالکاری تحصیلی نقش میانجی دارد و این روابط در سطح معناداری مناسب تأیید شدند. همچنین باورهای هوشی ذاتی با کارکردهای شناختی و خودکارآمدی رابطه منفی و با اهمالکاری تحصیلی رابطه مثبت داشت، در حالی که باورهای هوشی افزایشی با کارکردهای شناختی و خودکارآمدی رابطه مثبت و با اهمالکاری تحصیلی رابطه منفی نشان داد. یافته‌ها بر اهمیت تقویت باورهای هوشی افزایشی و خودکارآمدی تحصیلی در کاهش اهمالکاری تأکید دارند.

خودکارآمدی باورهای هوشی کارکردهای شناختی اهمالکاری تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه