افسردگی و اضطراب از شایع‌ترین اختلالات روان‌شناختی در جوامع امروزی هستند که تحت تأثیر عوامل شناختی، هیجانی و محیطی گوناگون قرار دارند. در سال‌های اخیر، طرحواره‌های ناسازگار اولیه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ساختارهای شناختی مرتبط با آسیب‌پذیری روانی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌اند. این طرحواره‌ها که در نتیجه تجربه‌های منفی دوران کودکی و نوجوانی شکل می‌گیرند، الگوهای پایداری از باورها، هیجان‌ها و ادراک‌های منفی را ایجاد می‌کنند و می‌توانند در بروز و تداوم نشانه‌های افسردگی و اضطراب نقش اساسی داشته باشند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش طرحواره‌های ناسازگار اولیه در پیش‌بینی نشانه‌های افسردگی و اضطراب در جمعیت عمومی با تأکید بر تحلیل همزمان اثرات جنسیت، سن و رویدادهای استرس‌زای زندگی بود. این پژوهش به روش مروری و با استفاده از تحلیل مطالعات داخلی و خارجی انجام شد. در این راستا، پژوهش‌های مرتبط با طرحواره‌های ناسازگار اولیه، افسردگی، اضطراب، تنظیم هیجان، حمایت اجتماعی و متغیرهای جمعیت‌شناختی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که طرحواره‌های رهاشدگی، نقص و شرم، شکست، محرومیت هیجانی و آسیب‌پذیری نسبت به ضرر، از مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های افسردگی و اضطراب محسوب می‌شوند. همچنین، نتایج بیانگر آن بود که زنان در مقایسه با مردان آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به برخی طرحواره‌های هیجان‌محور دارند و نوجوانان و جوانان به دلیل ناپایداری هیجانی و فشارهای هویتی، بیشتر در معرض فعال شدن طرحواره‌ها قرار می‌گیرند. علاوه بر این، تجربه رویدادهای استرس‌زای زندگی مانند مشکلات خانوادگی، فشارهای اقتصادی و شکست‌های عاطفی می‌تواند طرحواره‌های پنهان را فعال کرده و شدت نشانه‌های افسردگی و اضطراب را افزایش دهد. یافته‌ها همچنین نشان داد که تنظیم هیجان و حمایت اجتماعی در رابطه میان طرحواره‌ها و مشکلات روان‌شناختی نقش واسطه‌ای مهمی دارند.

طرحواره‌های ناسازگار اولیه افسردگی اضطراب تنظیم هیجان رویدادهای استرس‌زای زندگی