1
اخبار سایت اخبار سایت
مروری بر پدیده FOMO و پیامدهای روان‌شناختی آن در دانشجویان
دوره 2، شماره 4، 1405، صفحات 591 - 604
نویسندگان : سیده فاطمه بهاری سقالکساری* 1
1- دکتری روانشناسی عمومی دانشگاه ازاد واحد ساری
چکیده :
ترس از جا ماندن پدیده‌ای روان‌شناختی و فراگیر است که با این باور پایدار مشخص می‌شود که دیگران در حال تجربه‌ کردن رویدادهای لذت‌بخش و پاداش‌دهنده‌ای هستند که فرد از آن‌ها محروم مانده است. در میان دانشجویان دانشگاه، این پدیده در عصر دیجیتال به عنوان یکی از دغدغه‌های مهم سلامت روان پدیدار شده است؛ وضعیتی که تا حد زیادی به واسطه حضور فراگیر شبکه‌های اجتماعی و فناوری تلفن هوشمند تقویت می‌شود. این مرور روایتی با ترکیب شواهد حاصل از ۲۰ مطالعه داوری‌شده که بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ منتشر شده‌اند، به بررسی مبانی مفهومی، میزان شیوع، پیشایندهای روان‌شناختی و پیامدهای ترس از جا ماندن در میان دانشجویان دانشگاه می‌پردازد. با تکیه بر نظریه خودتعیین‌گری به عنوان چارچوب نظری اصلی، این مرور نشان می‌دهد که نیازهای ارضانشده به پیوند اجتماعی و احساس تعلق از محرک‌های بنیادی ترس از جا ماندن هستند. ادبیات پژوهشی به طور مداوم نشان می‌دهد که میان ترس از جا ماندن و افزایش اضطراب، افسردگی، احساس تنهایی، اختلالات خواب، اهمال‌کاری تحصیلی و استفاده مسئله‌ساز از شبکه‌های اجتماعی و تلفن هوشمند ارتباط وجود دارد. شواهد نوظهور همچنین ترس از جا ماندن را با کاهش رضایت از زندگی و فرسودگی تحصیلی مرتبط دانسته‌اند. افزون بر این، عوامل محافظتی مانند ذهن‌آگاهی، خودکارآمدی و حمایت اجتماعی مورد بحث قرار می‌گیرند و پیامدهای بالینی و آموزشی آن‌ها نیز بررسی می‌شود. این مرور همچنین محدودیت‌های روش‌شناختی موجود در ادبیات پژوهشی، از جمله غلبه طرح‌های مقطعی و همگنی جغرافیایی نمونه‌ها را برجسته می‌کند و بر ضرورت انجام پژوهش‌های طولی، با تنوع فرهنگی بیشتر، و نیز طراحی مداخلات مبتنی بر شواهد برای کاهش ترس از جا ماندن در محیط‌های آموزش عالی تأکید می‌ورزد.