نظام آموزش عالی در دنیای پیچیده و متحول معاصر با دگرگونی‌های شگرفی روبه‌رو است که نیازمند بازنگری اساسی در ساختارها و فرایندهای تصمیم‌گیری نهادی می‌باشد. هدف اصلی این مقاله مروری بررسی تطبیقی الگوهای حکمرانی دانشگاهی در کشورهای منتخب جهان و استخراج راهبردهای کاربردی برای ارتقا اثربخشی مدیریت نهادهای علمی است. در این راستا رویکردهای مختلفی نظیر الگوهای دولت‌محور، بازارگرا و شبکه‌ای مورد واکاوی قرار گرفته‌اند تا نقاط ضعف و قوت هر یک به دقت مشخص گردد. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که گذار از ساختارهای سنتی و بوروکراتیک به سمت الگوهای مشارکتی و کارآفرینانه یک ضرورت گریزناپذیر برای بقا و رقابت‌پذیری نهادهای علمی در عرصه بین‌المللی است. واکاوی تجارب جهانی حاکی از آن است که موفقیت پایدار در مدیریت دانشگاهی نیازمند ایجاد توازن منطقی میان استقلال نهادی، پاسخگویی اجتماعی و نظارت هوشمندانه دولتی است. علاوه بر این توجه به الزامات توسعه پایدار و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین می‌تواند نقش تسهیل‌گری در بهبود فرایندهای تصمیم‌گیری کلان ایفا کند. در نهایت پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران با در نظر گرفتن اقتضائات فرهنگی و ساختاری محیط پیرامون، الگوهای ترکیبی و بومی‌سازی شده را برای بهبود عملکرد نهادهای علمی طراحی و اجرا نمایند. این امر مستلزم توجه ویژه به ارتقا شایستگیمدیران و ایجاد بسترهای مناسب برای مشارکت هدفمند تمامی ذی‌نفعان در فرایندهای تصمیم‌سازی خرد و کلان است تا دانشگاه‌ها بتوانند رسالت اجتماعی خود را محقق سازند.

حکمرانی دانشگاهی آموزش عالی مطالعه تطبیقی رویکرد بازارگرا مدیریت نهادی.