گسترش شهرنشینی، پیچیده‌تر شدن مدیریت شهری و افزایش انتظارات شهروندان از نهادهای عمومی، موجب شده است که مسئولیت مدنی شهرداری‌ها به یکی از مسائل مهم حقوق شهری تبدیل شود. شهرداری به عنوان نهاد اصلی اداره امور محلی، در حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل عمومی، ایمنی معابر، سامان‌دهی منظر شهری و پیشگیری از آلودگی‌های بصری، دارای وظایف قانونی مشخصی است و در صورت نقض این وظایف، ممکن است در برابر زیان‌های وارده به شهروندان مسئول شناخته شود. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی به بررسی مبانی، شرایط و آثار مسئولیت مدنی شهرداری‌ها در قبال خسارات واردشده به شهروندان در دو حوزه حمل‌ونقل عمومی و آلودگی بصری می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مبنای این مسئولیت را می‌توان در قواعد عمومی مسئولیت مدنی، به‌ویژه ماده ۱ و ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی، همچنین در اصولی چون تقصیر، قاعده لاضرر، قاعده اتلاف، تسبیب و تضمین حق جست‌وجو کرد. همچنین در مواردی مانند نقص در خدمات عمومی، ترک فعل در انجام وظایف قانونی، بی‌احتیاطی در ایمن‌سازی معابر، مدیریت نامناسب تبلیغات شهری و بی‌توجهی به آثار روانی و اجتماعی آلودگی بصری، امکان انتساب مسئولیت به شهرداری وجود دارد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پراکندگی مقررات، دشواری اثبات رابطه سببیت و نبود رویه منسجم، از مهم‌ترین موانع احقاق حق شهروندان در این زمینه است. از این‌رو، بازنگری در ضوابط قانونی، تدوین نظام پیشگیرانه و تقویت پاسخگویی شهرداری‌ها ضروری به نظر می‌رسد.

مسئولیت مدنی شهرداری حقوق شهری حمل‌ونقل عمومی آلودگی بصری