1
اخبار سایت
اخبار سایت
فرسودگی والدینی و راهبردهای مقابلهای در خانوادههای دارای کودکان مبتلا به اختلالات عصبرشدی: یک مرور نظاممند
دوره 2، شماره 4، 1405، صفحات 573 - 590
1- دکتری تخصصی روانشناسی کودکان با نیاز ویژه،دانشگاه آزاد اسلامی،اهواز ،ایران
چکیده :
پیشزمینه: والدینِ کودکان دارای اختلالات عصبرشدی از جمله اختلال طیف اوتیسم، اختلال نقص توجه/بیشفعالی، و ناتوانی ذهنی با فشارهای مزمن و فزاینده مراقبتی روبهرو هستند که آنان را در معرض خطر بالای فرسودگی والدینی قرار میدهد. با وجود گسترش روزافزون ادبیات پژوهشی در این حوزه، تاکنون هیچ مرور نظاممندِ پیشینی بهطور اختصاصی بر تلاقی فرسودگی والدینی و راهبردهای مقابلهای در سراسر طیف اختلالات عصبرشدی تمرکز نداشته است.
اهداف: این مرور نظاممند، شیوع، پیشبینیکنندهها، و پیامدهای فرسودگی والدینی در خانوادههای دارای کودک مبتلا به اختلالات عصبرشدی را بررسی کرد؛ همچنین راهبردهای مقابلهای سازگارانه و ناسازگارانهای را که والدین به کار میگیرند، و نیز اثربخشی برنامههای مداخلهای طراحیشده برای کاهش فرسودگی را مورد ارزیابی قرار داد.
روشها: بر اساس دستورالعملهای پریسما ۲۰۲۰، جستوجویی نظاممند در پایگاههای اسکوپوس، پابمد/مدلاین، وب آو ساینس، و سایکاینفو انجام شد که مقالات داوریشده منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ را دربر میگرفت. بیست مطالعه واجد معیارهای ورود بودند که شامل پیمایشهای مقطعی، طرحهای طولی، کارآزماییهای تصادفیِ کنترلشده، پژوهشهای کیفی، و مرورهای فراتحلیلی میشدند.
یافتهها: فرسودگی والدینی در خانوادههای دارای کودک مبتلا به اختلالات عصبرشدی با خستگی هیجانی، فاصلهگیری هیجانی از کودک، و کاهش احساس کارآمدی والدینی مشخص میشود. عوامل خطر اصلی شامل شدت مشکلات رفتاری کودک، حمایت اجتماعی محدود، فشار مالی، و کمالگرایی والدین هستند. عوامل محافظتکننده شامل مقابله سازگارانه بهویژه راهبردهای مبتنی بر پذیرش و مسئلهمحور حمایت اجتماعی، ذهنآگاهی، و تابآوری هستند. مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی، قویترین و پایدارترین شواهد را در کاهش استرس و فرسودگی والدینی نشان دادند.
نتیجهگیری: فرسودگی والدینی در خانوادههای دارای کودک مبتلا به اختلالات عصبرشدی، یک نگرانی جدی و کمتر شناختهشده بهداشت عمومی است که پیامدهای زنجیرهای بر بهزیستی کودک و کارکرد خانواده دارد. مداخلات هدفمند و حساس به فرهنگ که آموزش روانشناختی، حمایت همتایان، و آموزش ذهنآگاهی را ترکیب میکنند، بهطور فوری مورد نیاز هستند.