همایش آروین البرز SEPJR 2 4 2026 05 27 عدالت الگوریتمی و هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری عدالت الگوریتمی و هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری 642 646 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA باقر کارشناسی ارشد جزا و جرمشناسی 2026 05 27 این مقاله با تمرکز بر عدالت الگوریتمی و حکمرانی هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ناشی از به‌کارگیری سامانه‌های هوش مصنوعی در تصمیم‌های کیفری می‌پردازد. هدف پژوهش، تحلیل آسیب‌پذیری‌های حقوقی و فناورانه‌ای نظیر تبعیض الگوریتمی، نبود شفافیت و قابلیت توضیح، تهدید حریم خصوصی و خلأ مسئولیت‌پذیری است. روش تحقیق، تحلیل اسنادی و تطبیقی با مطالعه‌ی گزارش‌ها و اسناد ملی و بین‌المللی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحقق عدالت الگوریتمی مستلزم چارچوب حکمرانی جامع شامل داده‌های باکیفیت، نظارت انسانی معنادار، حسابرسی منظم و حق اعتراض است. نتیجه‌گیری مقاله آن است که بدون تنظیم‌گری هدفمند، تبیین مسئولیت‌پذیری نهادها و انطباق با مبانی حقوقی و فقهی، اتکای کیفری به سامانه‌های هوشمند می‌تواند به نقض حقوق بنیادین و تضعیف عدالت منجر شود. این مقاله با تمرکز بر عدالت الگوریتمی و حکمرانی هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ناشی از به‌کارگیری سامانه‌های هوش مصنوعی در تصمیم‌های کیفری می‌پردازد. هدف پژوهش، تحلیل آسیب‌پذیری‌های حقوقی و فناورانه‌ای نظیر تبعیض الگوریتمی، نبود شفافیت و قابلیت توضیح، تهدید حریم خصوصی و خلأ مسئولیت‌پذیری است. روش تحقیق، تحلیل اسنادی و تطبیقی با مطالعه‌ی گزارش‌ها و اسناد ملی و بین‌المللی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحقق عدالت الگوریتمی مستلزم چارچوب حکمرانی جامع شامل داده‌های باکیفیت، نظارت انسانی معنادار، حسابرسی منظم و حق اعتراض است. نتیجه‌گیری مقاله آن است که بدون تنظیم‌گری هدفمند، تبیین مسئولیت‌پذیری نهادها و انطباق با مبانی حقوقی و فقهی، اتکای کیفری به سامانه‌های هوشمند می‌تواند به نقض حقوق بنیادین و تضعیف عدالت منجر شود. /downloadfilepdf/11694