تحولات شتابان نظام بین‌الملل در قرن بیست‌ویکم، از گذار به نظم چند قطبی تا تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیک، پرسش‌های بنیادینی درباره جایگاه اصول کلاسیک حقوق بین‌الملل مطرح کرده است. یکی از این اصول، «همزیستی مسالمت‌آمیز دولت‌ها» است که ریشه در منشور ملل متحد و هنجارهای بنیادین منع توسل به زور، احترام به حاکمیت دولت‌ها و اصل عدم مداخله دارد. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و اسناد بین‌المللی، به بررسی تطور تاریخی، مبانی نظری و کارکرد عملی اصل همزیستی مسالمت‌آمیز در پرتو تحولات روابط بین‌الملل می‌پردازد. مقاله با تحلیل رویه‌های قضایی دیوان بین‌المللی دادگستری، تحولات شورای امنیت سازمان ملل متحد، نمونه‌هایی چون بحران اوکراین، رقابت آمریکا و چین و منازعات منطقه‌ای، این پرسش را بررسی می‌کند که آیا همزیستی مسالمت‌آمیز همچنان یک اصل بنیادین و الزام‌آور است یا به مفهومی سیاسی و نسبی تقلیل یافته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه این اصل با چالش‌های جدی مواجه است، اما همچنان در قالب هنجارهای آمره، اصل حسن نیت، تعهد به همکاری و ممنوعیت توسل به زور، جایگاه بنیادین خود را حفظ کرده و بازتعریف آن در چارچوب نظم چند قطبی ضروری است.

حقوق بین‌الملل؛ همزیستی مسالمت‌آمیز؛ نظم جهانی؛ منع توسل به زور؛ حاکمیت دولت‌ها؛ روابط بین‌الملل؛ چندقطبی‌گرایی؛ دیپلماسی چندجانبه.